Ауаҩы изинқәа рыхьчаразы Еиду Амилаҭқәа Рхеилак иаднакылаз арезолиуциа «Cooperation with Georgia» азы Анас Кьышьмариа иҟаиҵаз аҳәамҭа
10.10.2025
Ауаҩы изинқәа рыхьчаразы Еиду Амилаҭқәа Рхеилак иаднакылаз арезолиуциа «Cooperation with Georgia» азы Анас Кьышьмариа иҟаиҵаз аҳәамҭа
2025 шықәса, Жьҭаарамза 8 рзы Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Ахеилак Аԥсны иқәынхо ақырҭцәа рзинқәа реилагара инамаданы агәҭынчымра ӷәӷәа аазырԥшуа арезолиуциа (A/HRC/60/L.16) аднакылеит.
Аҵак ду амоуп ҳәа исыԥхьаӡоит, Ахеилак иаднакылаз Арезолиуциа ақырҭуа ган иаздырхиаз Аԥсны ареалтә ҭагылазаашьа шаанарԥшуа, насгьы обиективла ишахәаԥшуа. Иара убас Аԥсны Аҳәынҭқарра ауааԥсыра реиҭанеиааира арманшәалара иазкны имҩаԥгахо аусмҩаԥгатәқәа рықәыӡбарагьы иџьоушьартә иҟоуп.
Рыцҳарас иҟалаз, даҽазныкгьы иазгәаҭатәуп, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа ирыдыркылаз аӡбарақәа ХХ ашәышықәса 90-тәи ашықәсқәа раан, Аԥсны Аҳәынҭқарра аганахьала ирымаз аҭышәынтәалара шырцәыӡыз, аԥсуа жәлар рпозициа инагӡаны ианыҟамла, уеизгьы-уеизгьы ирызхәыцуан.
Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы, адунеи егьырҭ аҳәынҭқаррақәа рҿы еиԥш, ҳәарада, иҟоуп ауаҩы изинқәа реилагарақәа. Аха, урҭ зхылҿиаауа амзыз-хылҿиааратә еизыҟазаашьақәа ганкахьалатәи рызнеишьа иахҟьаны ауп, иара убас, урҭ ахьчареи аиҭашьақәыргылареи рзы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа ирыдыркылаз афактқәа мап рыцәкразы, Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы ауаҩы изинқәа рҭагылазаашьа обиективла ахәшьара аҭара шьаҭас изыҟалом.
Иаҳҳәап, Аԥсны ауаҩы изинқәа рыхьчаразы азинмчра змоу иусбарҭахь изныкымкәа иадҵаалахьеит Қырҭтәыла атәылауаҩ И. Бебуа иҭынхацәа, иара убас, Қырҭтәыла зусура мҩаԥызго азинхьчаратә еиҿкаарақәа Аԥсны ашьауӷа ахгара аамҭа иалагӡаны изинқәа реилагаразы аинформациа рыманы. Уи адагьы, иара ишьақәгылаз аҭагылазаашьа азҵаара изныкымкәа ишьҭыхын ақырҭуа ган Женеватәи аиҿцәажәарақәа раан. Арҭ ааԥхьарақәа рҭак ҟаҵо, Азинмчра змоу изныкымкәа И. Бебуа диҭааит, диацәажәеит, иара иҭагылазаашьа аганахь ала агәынамӡарақәа цәыригомызт. Иара убас, ашьауӷа ахгара аамҭа иалагӡаны, еиуеиԥшым амедицинатә гәаҭарақәа мҩаԥган, урҭ рыла ашьауӷа анагӡара иаԥырхагаз ачымазарақәагьы аарԥшын. Иара дахьҭакыз аҭагылазаашьақәа егьырҭ абаандаҩцәа рҭагылазаашьақәа иреиԥшын.
2023 ашықәс азы Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы Қырҭтәылауаа иааиԥмырҟьаӡакәа анхаразы ашәҟәқәа рыҭара иадҳәаланы ицәырҵыз азҵаара инамаданы, Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы ауаҩы изинқәа рыхьчаразы аусбарҭа аус зуа азакәанԥҵара аиҭакрақәа рпроект аԥҵара мҩаԥнагеит, уи ашьҭахь Аԥсны Жәлар Реизара иаднакылеит. Иарбоу аиҭакрақәа инарықәыршәаны, Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы инхо Қырҭтәылауаа рзы иахәҭоу аусшәҟәқәа раиуреи рырҿыцреи акырӡа иманшәалахеит.
Абарҭ афактқәа иаадырԥшуеит Аԥсны Аҳәынҭқарра Қырҭтәылауаа рзинқәа еилазго аинформациа хырҩа шанамҭо, урҭ рзинқәа рыхьчареи реиҭашьақәыргылареи рзы аусура анагӡарагьы ишацәхьамҵуа. Убри инамаданы, ауаҩы изинқәа реилагара атема аполитикатә хықәкқәа рынагӡаразы ахархәара ииашам ҳәа исыԥхьаӡоит.
Ҷыдала сазааҭгыларц сҭахуп, ирыдыркылаз Арезолиуциаҟны иарбоуп: “Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы ауаҩы изинқәа рҭагылазаашьа ииашаны ахәшьара аҭаразы иреиҳаӡоу акомиссариат изаамҭанытәиу аҳасабырбақәа рыҟаҵара хымԥадатәиуп”, – ҳәа. Ас еиԥш иҟоу аҳасабырбақәа рҵакы шдуу, ихымԥадатәиу ҳәа сышрылацәажәогьы, агәра ганы сыҟоуп, урҭ ҵакы рымазар шалымшо, Қырҭтәыла аган амацарала иҟаҵазар, мамзаргьы Қырҭтәыла ирыладырҵәо адыррақәа рыла иарбазар.
Аԥсны ауаҩы изинқәа рыхьчаразы аҭакԥхықәра зду иусбарҭа адиалог иадҳәалоу азҵаарақәа зегьы рылацәажәаразы ишаарту азгәасҭарц сҭахуп. Ҳара ҳхықәкы хада – ауаҩы изинқәа рыхьчареи аҵабыргра ашьақәыргылареи ауп.
2025 шықәса, Жьҭаарамза 8 рзы Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Ахеилак Аԥсны иқәынхо ақырҭцәа рзинқәа реилагара инамаданы агәҭынчымра ӷәӷәа аазырԥшуа арезолиуциа (A/HRC/60/L.16) аднакылеит.
Аҵак ду амоуп ҳәа исыԥхьаӡоит, Ахеилак иаднакылаз Арезолиуциа ақырҭуа ган иаздырхиаз Аԥсны ареалтә ҭагылазаашьа шаанарԥшуа, насгьы обиективла ишахәаԥшуа. Иара убас Аԥсны Аҳәынҭқарра ауааԥсыра реиҭанеиааира арманшәалара иазкны имҩаԥгахо аусмҩаԥгатәқәа рықәыӡбарагьы иџьоушьартә иҟоуп.
Рыцҳарас иҟалаз, даҽазныкгьы иазгәаҭатәуп, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа ирыдыркылаз аӡбарақәа ХХ ашәышықәса 90-тәи ашықәсқәа раан, Аԥсны Аҳәынҭқарра аганахьала ирымаз аҭышәынтәалара шырцәыӡыз, аԥсуа жәлар рпозициа инагӡаны ианыҟамла, уеизгьы-уеизгьы ирызхәыцуан.
Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы, адунеи егьырҭ аҳәынҭқаррақәа рҿы еиԥш, ҳәарада, иҟоуп ауаҩы изинқәа реилагарақәа. Аха, урҭ зхылҿиаауа амзыз-хылҿиааратә еизыҟазаашьақәа ганкахьалатәи рызнеишьа иахҟьаны ауп, иара убас, урҭ ахьчареи аиҭашьақәыргылареи рзы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа ирыдыркылаз афактқәа мап рыцәкразы, Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы ауаҩы изинқәа рҭагылазаашьа обиективла ахәшьара аҭара шьаҭас изыҟалом.
Иаҳҳәап, Аԥсны ауаҩы изинқәа рыхьчаразы азинмчра змоу иусбарҭахь изныкымкәа иадҵаалахьеит Қырҭтәыла атәылауаҩ И. Бебуа иҭынхацәа, иара убас, Қырҭтәыла зусура мҩаԥызго азинхьчаратә еиҿкаарақәа Аԥсны ашьауӷа ахгара аамҭа иалагӡаны изинқәа реилагаразы аинформациа рыманы. Уи адагьы, иара ишьақәгылаз аҭагылазаашьа азҵаара изныкымкәа ишьҭыхын ақырҭуа ган Женеватәи аиҿцәажәарақәа раан. Арҭ ааԥхьарақәа рҭак ҟаҵо, Азинмчра змоу изныкымкәа И. Бебуа диҭааит, диацәажәеит, иара иҭагылазаашьа аганахь ала агәынамӡарақәа цәыригомызт. Иара убас, ашьауӷа ахгара аамҭа иалагӡаны, еиуеиԥшым амедицинатә гәаҭарақәа мҩаԥган, урҭ рыла ашьауӷа анагӡара иаԥырхагаз ачымазарақәагьы аарԥшын. Иара дахьҭакыз аҭагылазаашьақәа егьырҭ абаандаҩцәа рҭагылазаашьақәа иреиԥшын.
2023 ашықәс азы Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы Қырҭтәылауаа иааиԥмырҟьаӡакәа анхаразы ашәҟәқәа рыҭара иадҳәаланы ицәырҵыз азҵаара инамаданы, Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы ауаҩы изинқәа рыхьчаразы аусбарҭа аус зуа азакәанԥҵара аиҭакрақәа рпроект аԥҵара мҩаԥнагеит, уи ашьҭахь Аԥсны Жәлар Реизара иаднакылеит. Иарбоу аиҭакрақәа инарықәыршәаны, Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы инхо Қырҭтәылауаа рзы иахәҭоу аусшәҟәқәа раиуреи рырҿыцреи акырӡа иманшәалахеит.
Абарҭ афактқәа иаадырԥшуеит Аԥсны Аҳәынҭқарра Қырҭтәылауаа рзинқәа еилазго аинформациа хырҩа шанамҭо, урҭ рзинқәа рыхьчареи реиҭашьақәыргылареи рзы аусура анагӡарагьы ишацәхьамҵуа. Убри инамаданы, ауаҩы изинқәа реилагара атема аполитикатә хықәкқәа рынагӡаразы ахархәара ииашам ҳәа исыԥхьаӡоит.
Ҷыдала сазааҭгыларц сҭахуп, ирыдыркылаз Арезолиуциаҟны иарбоуп: “Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы ауаҩы изинқәа рҭагылазаашьа ииашаны ахәшьара аҭаразы иреиҳаӡоу акомиссариат изаамҭанытәиу аҳасабырбақәа рыҟаҵара хымԥадатәиуп”, – ҳәа. Ас еиԥш иҟоу аҳасабырбақәа рҵакы шдуу, ихымԥадатәиу ҳәа сышрылацәажәогьы, агәра ганы сыҟоуп, урҭ ҵакы рымазар шалымшо, Қырҭтәыла аган амацарала иҟаҵазар, мамзаргьы Қырҭтәыла ирыладырҵәо адыррақәа рыла иарбазар.
Аԥсны ауаҩы изинқәа рыхьчаразы аҭакԥхықәра зду иусбарҭа адиалог иадҳәалоу азҵаарақәа зегьы рылацәажәаразы ишаарту азгәасҭарц сҭахуп. Ҳара ҳхықәкы хада – ауаҩы изинқәа рыхьчареи аҵабыргра ашьақәыргылареи ауп.